Home » Articles posted by martijn

Author Archives: martijn

9 juli 2016 – Jaarlijkse Barbecue – de foto’s spreken voor zich

21 mei 2016 – Bezoek Bergbau-museum Bochem

Enige tijd geleden heeft Arjan Ligtenbarg een presentatie gegeven op de Sociëteit over:  Industriele revolutie mijnbouw en textiel.

De spoorverbindingen van Winterswijk naar Zutphen en Arnhem zijn alom bekend. De vroegere spoorverbinding naar Neede werd in 1937 vervangen door een buslijn van de Geldersche Tramwegen. Ook deze route is alom bekend.

De twee spoorlijnen, die van Winterswijk naar Duitsland liepen, zijn nog wel te herkennen, maar bestaan niet meer en kennen ook geen opvolging. De oorzaak daarvan is kort weer te geven: deze spoorlijnen waren bedoeld voor het vervoer van steenkool uit het Ruhrgebied naar de Achterhoek. De kolen waren mede bestemd voor de stoommachines in de textielfabrieken, die hun grondstoffen en producten ook per trein lieten vervoeren. Maar de grote textielfabrieken zijn verdwenen en steenkool wordt bijna niet meer gebruikt. En zonder deze beide zaken geen goederenspoorweg.

De Sociëteit Winterswijk stond uitgebreid stil bij deze beide grensoverschrijdende spoorverbindingen: De beelden van Arjan Ligtenbarg vormen een denkbeeldige reis langs de spoorlijnen Winterswijk – Bocholt – Wesel en Winterswijk – Borken – Gelsenkirchen. En naast de foto’s van de veelal bijna verdwenen stations krijgen we ook beelden van de kolenmijnen te zien: zowel de grote gebouwen van buitenaf als de situaties “Unter Tage”; alsmede impressies van de grote textielfabrieken in Winterswijk en omstreken.

De bezoeker kon zich vervolgens afvragen waar al die tonnen steenkool, al die kilometers textiel en al die duizenden manjaren arbeid gebleven zijn: lege mijnterreinen, verlaten textielfabrieken, opgebroken spoorterreinen, vervallen en gesloopte gebouwen …

Naar aanleiding van deze druk bezochte presentatie heeft de Societeit op zaterdag 21 mei 2016 een excursie naar het Bergbauwmuseum in Bochem georganiseerd.

Hieronder volgt een foto-impressie van de geslaagde excursie:

19 februari 2016 – Het Orkest Van Het Oosten

Op uitnodiging van ons lid Roelf Schepel brachten wij een bezoek aan een uitvoering van Het Orkest Van Het Oosten (Roelf is violist in het orkest).   We werden ontvangen door een gastvrouw die ons koffie en thee aanbood. Daarna werden we toegesproken door de directeur van de schouwburg. Vervolgens heeft een van de violisten van het orkest ons een uitleg gegeven over wat wij gingen beluisteren, onder meer Die Zauberfleute. De avond was bijzonder geslaagd en wij hopen dat dit een vervolg krijgt.

Hieronder volgt een foto-impressie:

13 juni 2015 – Somalisch festijn met lekkere hapjes

Excursie in het buitengebied

Rondleiding Jacobskerk Winterswijk

Fietstocht Hans Hendriks

Lezing iWorkspace

Han van de Laar, adviseur bij iWorkspace heeft ons nader geinformeerd over iWorkspace.

Wat is iWorkspace?

  • Veel mensen hebben leuke ideeën met een maatschappelijk belang.
  • Het realiseren van deze ideeën is echter niet voor iedereen even makkelijk.
  • Toch wordt op dit gebied steeds meer verwacht van de burger vanwege een terugtrekkende overheid.
  • iWorkspace is er om deze mensen te coachen en te ondersteunen.

 

9 januari 2016 – Een Winterswijkse kajak als vluchtmiddel in WOII, lezing Huub Konings

Op 9 januari 2016 verzorgde Huub Konings een lezing over Pieter F. Timmerman, die als 17-jarige jongen tijdens de Tweede Wereldoorlog een demontabele kajak ontwierp en bouwde, waarmee hij naar Engeland wilde vluchten. Hieronder staat een bewerkte versie van de lezing en een overzicht van de ontwikkelingen daarna. De korte reportage die Hart van Nederland (SBS6) over dit onderwerp maakte kunt u hier bekijken (na een korte reclame).

Het verhaal van de kajak
Toen Huub Konings zijn huis in Winterswijk betrok, kon hij niet vermoeden dat er aan die woning een bijzonder verhaal verbonden is. Hij hoorde het bij toeval van iemand uit een gezin dat tijdens WOII tegenover het huis van de familie Timmerman woonde. Via hem kreeg hij ook een kopie van een manuscript met de titel:
“Varen, varen, over de baren, varen, varen over de zee.
Herinneringen van Pieter F. Timmerman aan vrijheidsverlangen, bootbouwplannen en noodlotsgangen.”

Pieter F. Timmerman was de toen 17-jarige zoon van het Hoofd van School O. Het gezin woonde in de zogeheten ‘meesterwoning’ aan de Delistraat in Winterswijk, destijds eigendom van de gemeente.
Pieter had het plan opgevat om een kajak te bouwen waarmee hij naar Engeland kon varen om zo aan de Duitse bezetter te ontkomen. Hij ontwierp een demontabel frame dat in twee fietstassen paste; hij zou immers naar de kust moeten fietsen om daar de kajak te water te laten. Op de zolder van de voormalige meesterwoning zijn aan de balken nog de bevestigingen te zien waarmee Pieter het essenhouten frame in de juiste vormen heeft gebogen.
Voor de bekleding van het frame zocht Pieter waterbestendig materiaal, het liefst zeehondenvellen. Het lukte hem niet die te bemachtigen. Hij heeft ook aangeklopt bij de directeur van de Tricotfabriek, de heer J.F. Overweg, maar die kon hem niet helpen. Volgens Overweg was het tentdoek dat de Tricot maakte niet geschikt. Als je daar met je vinger tegenaan drukte kwam er direct water doorheen.
De kajak is nooit gebruikt en na de oorlog heeft Pieter het frame aan de Botenloods in Amsterdam geschonken.
Pieter F. Timmerman is in 2006 overleden.

Uit het manuscript
Pieter heeft naast de kajak ook een verslag nagelaten van zijn belevenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. In zijn manuscript van 60 pagina’s beschreef hij onder meer de volgende gebeurtenissen. (NB: geen letterlijke weergave, maar een hervertelling.)

De oorlogsburgemeester van Winterswijk, dr. Bos, had verordonneerd dat alle mannen van 17 jaar en ouder zich moesten melden om loopgraven te graven in Duitsland. Om onderduiken te voorkomen had hij 29 gerespecteerde burgers, onder wie de vader van Pieter, van het bed laten lichten. Aan de bevolking werd medegedeeld dat deze burgers doodgeschoten zouden worden als er niet genoeg spitters kwamen opdagen. Pieter wist dit niet, want hij was al ondergedoken in Meddo. Hij zat samen met andere jongens in een hol onder de grond. Op een gegeven moment was hij uit het hol gekropen om een frisse neus te halen. Bij toeval zag hij motorrijders bij de boerderij staan, die informeerden waar het ‘Ungeheuer’ zich bevond. Pieter kon verdwijnen voordat de Duitsers de hooimijt in brand staken en zo de jongens uit het hol dreven.  

Het dreigement van de burgemeester had geholpen. Er waren genoeg spitters gekomen en de vader van Pieter werd vrijgelaten. Pieter zelf werd door de burgemeester op voorspraak van een kennis niet als spitter gevorderd, maar bij een NSB boer tewerkgesteld. Toen hij na de eerste dag op de boerderij terugfietste naar huis, zag hij op het pad een man staan die hem vroeg: ‘Can you show  me the way to the front?’ Hij bleek een Amerikaanse navigator te zijn die op weg was naar zijn eenheid. Pieter besloot de man te helpen. Er werd een schuilplaats gevonden in het Rommelgebergte, maar het bleek minder veilig dan gedacht. Ze werden opgepakt en naar de Duitse Kommandatur in het Parochiehuis gebracht. Na een doorwaakte nacht werden ze afgevoerd naar Bocholt. Daar kreeg Pieter zijn doodvonnis te horen. De volgende dag werd hij overgebracht naar de strafgevangenis in Borken, waar het wachten was op het executiebevel van de rechtbank in Münster.

De redding was echter nabij in de persoon van W.H.W. Weidemann, die oorspronkelijk uit Bocholt kwam en een textielfabriek in Winterswijk had. Hij beschikte aan beide kanten van de grens over goede contacten en heeft meerdere onderduikers een veilig adres bezorgd. Hij ging naar de Gestapo-chef Berke in Borken en het lukte hem iets te regelen. De Gestapo-chef zou in ruil voor een linnenuitzet voor zijn vrouw het dossier in Münster laten vernietigen. Dat gebeurde en zo bevond Pieter zich een week later in de auto van Berke richting Winterswijk. Voor de grens bij Oeding zei Berke dat Pieter zich op de bodem van de auto moest verstoppen. Ze gingen de grens over en stopten bij de fabriek van Weidemann, waar Pieter in een andere auto stapte en thuisgebracht werd.

Hij moest snel weer vetrekken, want als burgemeester Bos van zijn ontsnapping te horen zou krijgen, zou die des duivels zijn. Zo werd Pieter alsnog spitter in Borken en omstreken en beleefde hij barre tijden.
En weer bleek Weidemann een reddende engel. Hij bewerkstelligde dat Pieter een document kreeg waarop stond dat hij was vrijgesteld van Arbeidseinsatz wegens ziekte; zo keerde Pieter terug naar huis.
Op zaterdag 31 maart 1945 klonk eindelijk: we zijn vrij!
Pieter ging met een paar vrienden naar de Slingebeek om te helpen met het aanleggen van een Bailey-brug, zodat de tanks er overheen konden. 

Pieter schreef in zijn verslag ook een anekdote van een man die wekelijks met een kruiwagen de grens passeerde. De grenswacht vertrouwde het niet en liet het zand onderzoeken, maar het was ‘legaal’ zand. Toen de grenswacht met pensioen ging vroeg hij de zandkruier: ‘Ik kan je niets meer maken, dus vertel me eens: wat smokkelde je eigenlijk?’ ‘Kruiwagens,’ zei de smokkelaar.

Hoe ging het verder?
Het verhaal van Pieter Timmerman liet Huub Konings niet los. Hij vindt het bijzonder dat deze jongeman zo creatief en welbewust plannen maakte in oorlogstijd. Samen met Sociëteit Winterswijk heeft hij zich ingezet om de kajak naar de Achterhoek te krijgen, om zo deze oorlogsbelevenissen aan volgende generaties te kunnen doorgeven. Huub zocht contact met de familie en kwam uit bij Martine Timmerman, de dochter van Pieter. Zij verleende toestemming onder de voorwaarde dat de kajak permanent tentoongesteld zou worden. Helaas kon de kajak niet in Winterswijk ondergebracht worden, maar toen diende zich een nog betere mogelijkheid aan. Het Nationaal Onderduikmuseum, onderdeel van de Aaltense Musea (www.aaltensemusea.nl) wilde de kajak en het manuscript graag in haar collectie opnemen. Op 4 mei 2016 is de kajak in aanwezigheid van Martine Timmerman en Huub Konings overgedragen aan de Aaltense Musea.
De kajak is al te zien, maar zal in 2020 onderdeel worden van een educatief project met een speciale tentoonstelling.
Martine Timmerman is ervan overtuigd dat haar vader het geweldig zou hebben gevonden dat zijn oorlogsherinneringen terug zijn in de Achterhoek.

Meer informatie
Ook Omroep Gelderland heeft aandacht aan dit onderwerp besteed. Klik hier voor het filmpje.
In Achterhoek Nieuws verscheen een artikel over de kajak.

Deel 2 (muzikale afsluiting van 2015)

De laatste bijeenkomst van 2015 was een muzikale afsluiting met de band deel II

Bio deel II

Pieter Hoitinga, Edwin Konings en Ronny Wolterink speelden al jarenlang in verschillende Engelstalige coverbands in de regio.

Ze waren echter toe aan iets anders, iets nieuws…

“Het was Pieter die de eerste stap zette: Lang geleden zat hij wat te rommelen op z’n gitaar en voor hij het wist stond een melodielijn op papier. Alleen de tekst was er nog niet”.

Niet ervaren in het schrijven van Nederlandstalige liedjes, was het begin een moeizaam proces. Totdat hij per toeval in een gedichtenbundel het gedicht ‘Wie lacht er niet’ van Huub van der Lubbe las; “Die tekst paste naadloos op de melodielijn”. Dat klonk goed. Vanaf dat moment wist hij dat hij verder wilde met Nederlandstalige muziek, maar wel van eigen hand. Zodoende is hij deze nummers gaan schrijven”.

 

Band

In contrabassist Edwin en drummer Ronny vond Pieter de juiste muzikanten om met zijn muziek naar buiten te treden. Hij wilde geen grote band, maar gewoon een klein clubje muziekliefhebbers dat lekker muziek wil maken. Deze twee heren hadden wat dat betreft dezelfde visie als Pieter.

Met Deel 2 richten de muzikanten zich op een compleet andere groep dan bands met covers. Het is echt luistermuziek, dus niet voor iedereen even toegankelijk. Het komt het best tot z’n recht in een intieme ruimte. De muziek is vrij persoonlijk en Pieter geeft veel van zichzelf bloot. “Dan is het niet fijn als je in een druk café tegen ruggen aanspeelt”.

Pieter heeft nu meer dan 35 nummers geschreven en uitgewerkt en band Deel 2 wil ze met het grootste plezier aan het publiek laten horen.

Ze zingen Nederlandstalige nummers onder begeleiding van gitaar, contrabas en drums. Een vrij unieke combinatie waardoor een bijzonder geluid ontstaat. Je hoort hier en daar invloeden van rock, pop, blues en reggae, maar over het algemeen is de muziek niet in één hokje te plaatsen en in welk genre de muziek van ‘Deel 2’ dan wel thuis hoort, weten de Winterswijkse muzikanten zelf eigenlijk ook niet.